Giới thiệu

Gốm Luy Lâu – Luy Lau Ceramic

Câu chuyện về vùng đất cổ Luy Lâu, dòng gốm men ô-liu hai nghìn năm và người nghệ nhân đã thổi lại ngọn lửa lò.

Vùng đất Luy Lâu

Dựa vào kết quả nghiên cứu, đặc biệt là những hiện vật khảo cổ được khai quật tại chỗ hay sưu tập trong dân, thì gắn với vùng Luy Lâu trù phú thời xa xưa còn hình thành một dòng gốm phát triển đặc sắc.

Khảo sát kỹ các sản phẩm gốm Luy Lâu tìm thấy trong các cuộc khai quật ở Nguyệt Đức, Thanh Khương, Bãi Định, Bãi Nổi, Hà Mãn… thuộc huyện Thuận Thành (tỉnh Bắc Ninh), ngày nay dễ nhận thấy nét nổi bật của một loại men lạ mắt phủ màu xanh ô-liu trầm ấm và trong vắt. Màu và chất liệu của men có vẻ lạ mắt nhưng lại dễ làm cho người xem liên tưởng đến một dòng gốm có màu xanh ngả bí của gốm Thiệu Dương, Thanh Hoá. Có những sản phẩm không dễ phân biệt giữa hai dòng gốm này. Và ai cũng biết rằng dòng gốm vùng Thiệu Dương, Thanh Hoá xuất hiện vào khoảng thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên; niên đại của gốm Luy Lâu có lẽ cũng đồng một niên đại như vậy. Đó là dòng gốm phát triển có niên đại cách đây đã trên dưới hai ngàn năm.

Tuy nhiên, sau nhiều biến cố lịch sử, trong đó có sự chấm dứt thời kỳ Bắc thuộc, sự hình thành nhiều trung tâm cư dân và hành chính của vùng Bắc Bộ kể từ khi tự chủ, dòng gốm Luy Lâu hình như đã di dời qua sông Luộc, sông Đuống và sông Thái Bình… để xuất hiện những trung tâm gốm ở Nam Sách (Hải Dương) hay Chu Đậu phát triển rực rỡ ở những thế kỷ sau. Kể từ đó, gốm Luy Lâu trong một thời gian rất dài chỉ còn trong ký ức nhờ những hiện vật còn sưu tầm lại được và những cuộc khai quật gần đây phát hiện ra dấu tích của các lò gốm cổ đã nguội lạnh từ lâu.

Anh Nguyễn Đăng Vông đã quyết định trở về quê hương của mình, tập hợp những người bạn trong làng quyết khơi lại dòng gốm cổ. Từ những thể nghiệm của cá nhân, người nghệ nhân đất Hà Mãn này đã thành lập một hợp tác xã với quyết tâm làm cho ngọn lửa lò cháy mãi trên quê hương của mình.

Lửa lò đã cháy với những cải tiến công nghệ theo kịp bước phát triển hiện đại. Những nguyên liệu muôn đời có trong lòng đất Luy Lâu được khai lên vẫn giữ nguyên vẻ đẹp truyền thống của dòng gốm đỏ quạch phù sa như con sông Hồng, đặc trưng cho cả vùng văn hoá Bắc Bộ rộng lớn – cái nôi của văn minh Việt.

Những bàn tay của người thợ gốm Luy Lâu lại hướng về ý tưởng của người thợ cả: nghệ nhân Nguyễn Đăng Vông vận dụng những kiến thức và kỹ năng được đào tạo chính quy tại các trường mỹ thuật, mang lại phong cách tạo hình mới cho sản phẩm gốm gắn liền với thương hiệu gốm Luy Lâu.